pl
Oryginalny artykuł naukowy
Studia Ucrainica Varsoviensia

Samotność, trwanie i zmienność. Wieś w obliczu przemian w sztuce i kulturze łemkowskiej

2023, 11, Numer 11

Michał SZYMKO

0000-0001-9057-2974

Maria Curie-Skłodowska University in Lublin

DOI

10.31338/2299-7237suv.11.11

Data publikacji

04.12.2023

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 3.0 PL, CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii

Język publikacji

polski

Pliki do pobrania

PDF 860 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:148

Liczba pobrań:58

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Nowadays, the Lemkos are one of the four legally recognized ethnic minorities in Poland, until the period of displacement under the „Vistula” operation, living in a compact group in the area of the Low Beskids and the western part of the Bieszczady and the eastern Beskid Sądecki. The theme of the village in Lemko art and culture is not the subject of much research and scientific studies. After the „Vistula” operation, the Lemko villages were deserted. Currently, the Low Beskids is called the land of tourists, because young Lemkos go to larger agglomerations, and older generations leave. With the displacement of the Lemkos, the perception of the village has changed – young Lemkos, working on the topic of loss, take abandoned Lemko villages and the issue of identity as the main point of their research. They notice the void left by their ancestors and pose clear questions about the responsibility for the operation „Vistula”. The aim of the research papers is to analyse the issues of socio-cultural changes and the theme of loneliness, changeability and duration. The text is based on evoked materials, i. e. interviews, available literature and selected examples of contemporary art dealing with the subject of the Lemko region. The works of, among others, Katarzyna Szweda and Michał Szymko.

Słowa kluczowe:

Lemko art,Lemko culture,Lemko region,ethnic culture,loneliness,borderland

Bibliografia

Amir D., Studium and Punctum in Psychoanalytic Writing: Reading Case Studies Through Roland Barthes [w:] „Psychoanalytic Review”, (02), 2018.

https://doi.org/10.1521/prev.2018.105.1.51

Brogowski L., Sztuka w obliczu przemian, Warszawa 1990.

Cebulak J., Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej [w:] „Geografia i Sacrum”, (2), 2005.

Gabło M., Olchowiec Łemków utracony, Siercza 2020.

Gocz T., Życie Łemka, Zyndranowa–Krosno 2011.

Gross R., Dlaczego czerwień jest barwą miłości, przekł. z j. niem. A. Porębska, Warszawa 1990.

Hamerskij O., Rozwój świadomości narodowej Łemków. Szkice na 70. rocznicę Akcji „Wisła” i setną powołania republik łemkowskich, Krosno 2017.

Karp H.-J., Traba R., Czy codzienność można pamiętać? Wspomnienia z Warmii i Mazur jako fragment pamięci kulturowej Niemców, Polaków i Ukraińców [w:] Codzienność zapamiętana. Warmia i Mazury we wspomnieniach, Olsztyn–Warszawa 2004.

Kryciński S., Nota o autorze i książce [w: ] Gabło M., Olchowiec Łemków utracony, Siercza 2020.

Magocsi Paul R., Naród znikąd. Ilustrowana historia Rusinów Karpackich, przek. z j. angielskiego E. Tkacz, Użhorod 2014.

Misiak M., Językowy obraz DOMU w etnolekcie łemkowskim. Analiza danych słownikowych [w:] „SLAVISTICA VILNENSIS”, 2015.

https://doi.org/10.15388/SlavViln.2015.60.9931

Nikitorowicz J., Wielokulturowość – Pogranicze – Człowiek pogranicza. Ku paradygmatowi współistnienia, zachowania i kreowania pokoju [w:] „Drohiczyński Przegląd Naukowy”, (6), 2014.

Nowak J., Zaginiony świat? Nazywają ich Łemkami, Kraków 2000.

Reinfuss R., Karpacki Świat Bojków i Łemków, Bosz–Olszanica 2016.

Skale M., Koło życia – historia, symbolika i znaczenie mandali na tle dziejów i kultur świata, praca magisterska napisana pod kierunkiem prof. zw. A. Bartczaka, Łódź 2007.

Szweda K., Bosorka, Kołobrzeg–Stronie Śląskie 2020.

Szymański W., Żywienie urazy. Wielka Wojna, fotografia traumatyczna i efekt traumy, [w:] „Teksty Drugie”, (4), 2018.

https://doi.org/10.18318/td.2018.4.3

Szymko M., Łemkowyna. Monolog o tym, że starych drzew się nie przesadza [w:] „Magazyn WhiteMAD”, (12), 2021.

Szymko M., Monolog o szczęściu [w:] Łemkowszczyzna wczoraj i dziś, red. J. Chabińska, Krosno 2019.

Trzeszczyńska P., Łemkowszczyzna zapamiętana. Opowieści o przeszłości i przestrzeni, Kraków 2013.

Żyznawska U., Żyznowski W., Olchowiec w niskim Beskidzie, Siercza 2010.

Demografia Gminy Dukla, http://dukla.pl/pl/dla-mieszkancow/samorzad-32/dane-statystyczne-48, [02.01.2023].

Dzięgielewski G., Beskid Niski – łemkowskie miejscowości „widma”. Ślady kultury łemkowskiej w Beskidzie Niskim, 26.05.2015, https://turystyka.wp.pl/beskid-niski-lemkowskie-miejscowosci-widma-6043983120712833g/, [19.02.2023].

Główny Urząd Statystyczny, Narodowy Powszechny Spis Ludności i Mieszkań 2011, https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5670/22/1/1/struktura_narodowo-etniczna.pdf, [15.06.2022].

Szymk o M., Lemky. Terra incognito, Nova Polshcha, https://novapolshcha.pl/article/lemki-terra-incognita/?fbclid=IwAR3h_F8y6cfXQ8X9UYNNF8wzlcIAJ2H9_5HFq-c_eHhSz1zsWV6T-C_D0U, [24.07.2022].

Wywiad z Katarzyną Szwedą (wywiad przeprowadziła Natalia Małecka-Nowak), Katarzyna Szweda opowiada o swojej „Bosorce”, o łemkowskości w poezji i w życiu, 18.11.2020, radio Lem.fm, https://www.lem.fm/katarzyna-szweda-opowiada-o-swojej-bosorce-olemkowskosci-w-poezji-i-w-zyciu/, [25.02.2023].

Wywiad z Michałem Szymko (wywiad przeprowad ziła Natalia Małecka-Nowak), Lemky v Ermitaz hy, 18.04.2021, radio Lem.fm, https://www.lem.fm/lemky-v-erm itazhy/, [25.05.2022].

Zając D., Ciechania – nieistniejąca łemkowska wieś, http://www.beskidniskipogorze.pl/galeria_regionu/nieistniejace_wsie/ciechania/ciechania.php, [14.12.2022].

Zasięgi w mediach społecznościowych bloga Irena Wielocha – Kobieta zawsze młoda, https://www. instagram.com/kobieta.zawsze.mloda/?hl=pl, [20.02.2023] oraz Facebook,https://www.facebook.com/Kobietazawszemloda/, [20.02.2023].

Wywiad z Małgorzatą Kiełbasińską (wywiad przeprowadził autor), Olchowiec, dn. 29.03.2022, archiwum prywatne Michała Szymko.

Wywiad z Kr zysztofem Szymko (wywiad przeprowadził autor), Zyndranowa, dn. 20.04.2022, archiwu m prywatne Michała Szymko.