Oryginalny artykuł naukowy
Studia Ucrainica Varsoviensia

Poezja, wojna i trauma. Wiersze z Ukrainy

2025, 13, Numer 13

Subarno Chattarji

0000-0001-5170-994X

University of Delhi, Department of English

DOI

10.31338/2299-7237suv.13.4

Data publikacji

25.06.2025

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

literaturoznawstwo, kulturoznawstwo

Język publikacji

Polski, Angielski

Pliki do pobrania

PDF 440 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:109

Liczba pobrań:64

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Choć poezja wojenna ma bogatą tradycję na całym świecie, jej relacja z wojną bywa często opacznie rozumiana. Poezję niesłusznie postrzega się bowiem jako prywatną, intymną i liryczną refleksję, całkowicie oderwaną od rzeczywistości. Mit ten dodatkowo utrwaliło błędne odczytanie słynnego nakazu Theodora Adorno, by nie pisać poezji po Auschwitz. Niniejszy artykuł, odwołując się do myśli Adorno i Audena, osadza poezję w realiach wojennych i ujmuje ją w teoretycznych ramach traumy, świadectwa, pamięci oraz upamiętnienia. Tekst analizuje ukraińską poezję wojenną (w angielskich przekładach) powstającą od momentu aneksji Krymu i początku rosyjskiej okupacji w 2014 roku, aż po obecną pełnoskalową wojnę. Omawiane wiersze ukazują, jak rosyjska inwazja zniszczyła codzienne życie lokalnych społeczności, zburzyła wszelkie złudzenia o pokoju i wywołała długotrwałą traumę. Ze względu na to, że głównym celem ataków stali się cywile, to właśnie ich losy stanowią centralny punkt wielu utworów. Analiza tych tekstów pozwala dostrzec nie tylko ogrom zniszczeń kraju i jego mieszkańców, ale także niezwykłą odporność ukraińskiego społeczeństwa oraz to, jak kluczowe jest nieustanne dawanie świadectwa wojnie poprzez poezję.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

Armstrong C., "Trauma and Poetry," [in:] The Routledge Companion to Literature and Trauma, edited by C. Davis and H. Meretoja, New York, 2020.

https://doi.org/10.4324/9781351025225-27

Auden W. H., "In Memory of W. B. Yeats," https://poets.org/poem/memory-w-b-yeats (accessed 10 July 2024).

Auden W. H., "September 1, 1939," https://poets.org/poem/september-1-1939 (accessed 10 July 2024).

Auden W. H., Forewords and Afterwords, New York, 1974.

Barskova A., "Afterword: On Decomposition and Rotten Plums: Language of War in Contemporary Ukrainian Poetry," [in:] Words for War: New Poems from Ukraine, edited by O. Maksymchuk and M. Rosochinsky, Boston, 2018.

Bishop C., "Trauma and Photography," [in:] The Routledge Companion to Literature and Trauma, edited by C. Davis and H. Meretoja, New York, 2020.

https://doi.org/10.4324/9781351025225-31

Bond L., "9/11," [in:] The Routledge Companion to Literature and Trauma, edited by C. Davis and H. Meretoja, New York, 2020.

Caruth C., ed., Trauma: Explorations in Memory, Baltimore, London, 1995.

https://doi.org/10.56021/9781421413525

Cohen J., Interrupting Auschwitz: Art, Religion, Philosophy, New York, London, 2003.

Cole S., "Enchantment, Disenchantment, War, Literature," PMLA, Vol. 124, No. 5, October 2009, pp. 1632-1647.

https://doi.org/10.1632/pmla.2009.124.5.1632

Davis C., Meretoja, H., "Introduction," [in:] The Routledge Companion to Literature and Trauma, edited by C. Davis and H. Meretoja, New York, 2020.

https://doi.org/10.4324/9781351025225

Dean C. J., "Witnessing," [in:] The Routledge Companion to Literature and Trauma, edited by C. Davis and H. Meretoja, New York, 2020.

https://doi.org/10.4324/9781351025225-10

Fassin D., Rechtman, R., The Empire of Trauma: An Inquiry into the Condition of Victimhood, trans. R. Gomme, Princeton, Oxford, 2009.

Felman S., Laub, D., Testimony: Crises of Witnessing in Literature, Psychoanalysis, and History, New York, London, 1992.

Gibbs A., Contemporary American Trauma Narratives, Edinburgh, 2014.

https://doi.org/10.1515/9780748694082

Hirsch M., "Projected Memory: Holocaust Photographs in Personal and Public Fantasy," [in:] Acts of Memory: Cultural Recall in the Present, edited by M. Bal, J. Crewe, L. Spitzer, Hanover, London, 1999.

Hix H. L., ed., Counterclaims: Poets and Poetries, Talking Back, Maclean, Dublin, 2020.

Humenyuk B., "When HAIL rocket launchers are fi ring," [in:] Words for War: New Poems from Ukraine, edited by O. Maksymchuk and M. Rosochinsky, Boston, 2018.

Humenyuk B., "Not a poem in forty days," [in:] Words for War: New Poems from Ukraine, edited by O. Maksymchuk and M. Rosochinsky, Boston, 2018.

Humenyuk B., "TESTAMENT," [in:] Words for War: New Poems from Ukraine, edited by O. Maksymchuk and M. Rosochinsky, Boston, 2018.

Kalu A. C., "Angelus," Broken Lives and Other Stories, Athens, 2003.

Kaul S., Of Gardens and Graves: Essays on Kashmir, Gurgaon, 2015.

Khersonska L., "I planted a camellia in the yard," in Words for War: New Poems from Ukraine, edited by O. Maksymchuk and M. Rosochinsky, Boston, 2018.

Meretoja H., "Philosophies of Trauma," [in:] The Routledge Companion to Literature and Trauma, edited by C. Davis and H. Meretoja, New York, 2020.

https://doi.org/10.4324/9781351025225-2

Musakovska Y., "Who said that the words have no value now," trans. E. Yevtushenko, [in:] "The endless and innocent birdsong of the sky is for you," 28 March 2022, https://chytomo.com/en/the-endless-and-innocent-birdsong-of-sky-is-for-you-the-newestukrainian-war-poems/ (accessed 8 July 2024).

Ritivoi A., "Aff ect," [in:] The Routledge Companion to Literature and Trauma, edited by C. Davis and H. Meretoja, New York, 2020.

https://doi.org/10.4324/9781351025225-13

Shevchenko T., "To the Dead, To the Living, and To Those Yet Unborn, My Countrymen All Who Live in Ukraine and Outside Ukraine, My Friendly Epistle," The Poetical Works of Taras Shevchenko, trans., C. H. Andrusyshen and W. Kirkconnell, Toronto, 1964.

Spear H. D., Remembering We Forget, London, 1979.

Templeton A., "What's the Use? Writing Poetry in Wartime," College Literature, Vol. 34, No. 4, Fall 2007, pp. 43-62.

https://doi.org/10.1353/lit.2007.0051

Tsilyk I., "The Ouroboros Path," 23 August 2022, [in:] Ukraine 22: Ukrainian Writers Respond to War, edited by M. Andryczyk, Dublin, 2022.

Yakimchuk L., "Caterpillar," trans. O. Maksymchuk and M. Rosochinsky, [in:] Words for War: New Poems from Ukraine, edited by O. Maksymchuk and M. Rosochinsky, Boston, 2018.

Yakimchuk L., "the return," trans. O. Maksymchuk and M. Rosochinsky, in "The endless and innocent birdsong of the sky is for you," 28 March 2022, https://chytomo.com/en/the-endless-and-innocent-birdsong-of-sky-is-for-you-the-newest-ukrainian-war-poems/(accessed 8 July 2024).

Zabuzhko O., "In Conversation with G. Godwin," Ukrainian Institute London, 22 February 2023, https://www.youtube.com/watch?v=vdKWVQtOXOs (accessed 10 July 2024).

Zhadan S., "To get together and talk," The Massachusetts Review, 24 March 2022, https://www.massreview.org/node/10334 (accessed 8 July 2024).

Zhadan S., "Poetry after Bucha: Serhiy Zhadan on Ukraine, Russia, and the Demands War Makes of Language," trans. I. S. Wheeler and R. Costigan-Humes, 2022, https://lithub.com/poetry-after-bucha-serhiy-zhadan-on-ukraine-russia-and-the-demands-war-makesof-language/ (accessed 1 June 2023).

Podobne publikacje