pl
Oryginalny artykuł naukowy
Studia Ucrainica Varsoviensia

Powieść Iłariona Pawluka "Я бачу, вас цікавить пітьма" jako thriller neo-noir

2025, 13, Numer 13

University of Warsaw, Department of Ukrainian Studies

University of Warsaw, Faculty of Linguistics Applied, Department of Ukrainian Studies


Data publikacji

25.06.2025

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji


Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

sztuki filmowe i teatralne, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii

Język publikacji

polski, angielski

Pliki do pobrania

PDF 424 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:105

Liczba pobrań:64

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0


Abstrakt

Artykuł analizuje powieść Iłariona Pawluka „Я бачу, вас цікавить пітьма” z 2020 roku, wydaną przez Wydawnictwo Stary Lew. Książka ta stała się bestsellerem i znalazła w finale prestiżowego konkursu "Książka Roku 2020”, organizowanego przez BBC. Formalnie jest to klasyczny thriller kryminalny, który z pozoru operuje schematyczną fabułą i powtarzalnymi motywami. Jednak utwór Pawluka zdecydowanie wykracza poza ramy prozy gatunkowej. Zawiera elementy gotycyzmu i mistycyzmu, pełniąc jednocześnie funkcję popkulturowego moralitetu, opartego na wyrazistej symbolice piekła. W artykule proponuję odczytanie i analizę tej powieści przez pryzmat poetyki postmodernistycznego nurtu neo-noir, opierając się na metodologii z pogranicza literaturoznawstwa i filmoznawstwa.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

Alighieri D., Boska komedia, tłum. Jarosław Mikołajewski, Kraków 2021.

Grebeniuk T., The world of fear in the Hillarion Pavliuk's novel "The madman's dance" [in:] Modern approaches to philological studies, ed. O. L. Klymenko, N. V. Kobchenko, O. V. Kosovych, A. O. Kuzmenko, N. V. Kobchenko, R. O. Khrystianinova, O. V. Merkulova, I. Ya. Pavlenko, N. M. Torkut, A. A. Nickolova, V. L. Pogrebnaya, T. V. Grebeniuk., Lviv-Toruń 2020, p. 216-235.

https://doi.org/10.36059/978-966-397-196-4/216-235

Haas W., Teologia w powieści kryminalnej: (kilka uwag poświęconych Edgarowi Wallace'owi i literaturze kryminalnej w ogóle) [w:] "Teksty: teoria literatury, krytyka, interpretacja" nr 6 (12), 1973, s. 83-90.

Holt J., A Darker Shade, Realism i Neo Noir [in:] The Philosophy of Film Noir, ed. Mark T. Conard, Robert Porfirio, Kentucky 2007, p. 23-40.

Kamrowska A., David Fincher - poetyka mroku, w: Mistrzowie kina amerykańskiego [w:] Współczesność, red. Ł.A. Plesnar, R. Syska, tom 3, Kraków 2010, s. 497-688.

Kempna-Pieniążek M., Neo-noir: ciemne zwierciadło czasów kryzysu, Katowice 2015.

Knapik R., Miasteczko Twin Peaks jako kryminał metafizyczny Seriale w kontekście kulturowym: format, intertekst, adaptacja [w:] Seriale w kontekście kulturowym. Format, intertekst, adaptacja, red. D. Bruszewska-Przytuła, A. Krawczyk-Łaskarzewska, P. Przytuła, Olsztyn 2017, s.152-165.

Krzan K., Ekstaza w stylu pop. Poszukiwania mistyczne w kulturze popularnej, Warszawa 2008.

Rzewuski P., Diabeł i seryjni mordercy. Rzecz o niebanalności zła [w:] "Kultura Popularna", nr 44, 2015 (136-154), s. 142.

Spicer A., Film Noir, London-New York 2002.

Stasiewicz P., Sześć odcieni czerni. Szkice o klasykach powieści noir, Kraków 2021.

Syska R., Thriller jako gatunek [w:] Wokół kina gatunków, red. K. Loska, Kraków 2001, s. 79-114.

Włodek P., Paranoja noir. Ukryta rzeczywistość czarnego kryminału [w:] "Kwartalnik filmowy" nr 117, 2022, s.77-97.

https://doi.org/10.36744/kf.1037

Афанасьєва П., "Танець недоумка" Павлюка став би ідеальною кінострічкою, [в:] BBC News Україна. https://www.bbc.com/ukrainian/ features-50517413. [Afanasʹêva Polìna. "Tanecʹ nedoumka" Pavlûka stav bi ìdealʹnoû kìnostrìčkoû [v:] BBC News Ukraïna.]

Гонюк О., Жанрово-стильові особливості роману І. Павлюка "Білий попіл" [в:] "Закарпатські філологічні студії", випуск 24, том 1, 2020, с. 183-189. [Gonûk Oleksandra, Žanrovo-stilʹovì osoblivostì romanu Ì. Pavlûka"Bìlij popìl" [v:] "Zakarpatsʹkìfìlologìčnì studìï", vipusk 24, tom, 1, 2020, s. 183-189.]

Карманська Ю., 12 книг, які найчастіше купували у 2023 році. В лідерах - український детектив із 44 000 проданих примірників та фантастика на 904 сторінки [в:] https://forbes.ua/lifestyle/12-knig-yaki-naychastishe-kupuvali-u-2023-rotsi-v-liderakh-ukrainski-detektiv-na-44-000-prodanikh-primirnikiv-ta-fantastika-na-904-storinki-29122023-18179. [Karmansʹka Ûlìâ, 12 knig, âkì najčastìšekupuvali u 2023 rocì. V lìderah - ukraïnsʹkij detektiv ìz 44 000 prodanih primìrnikìv ta fantastika na 904 storìnki [v:] https://forbes.ua/lifestyle/12-knig-yaki-naychastishe-kupuvali-u-2023-rotsi-v-liderakh-ukrainski-detektiv-na-44-000-prodanikh-primirnikiv-ta-fantastika-na-904-storinki-29122023-18179.]

Кокотюха А., Антологія українського детективу. Український нуар [в:] http://bukvoid.com.ua/criminal/2009/08/25/071807.html. [Kokotûha Andrìj, Antologìâ ukraïnsʹkogo detektivu. Ukraïnsʹkij nuar [v:] http://bukvoid.com.ua/criminal/2009/08/25/071807.html.]

Остапова Л., Алюзія тамістика Ілларіона Павлюка: постмодерний роман як інтертекстуальна гра [в:] "Філологічні студії та перекладознавчий дискурс.Матеріали Міжнародної науково-практичної конференції", Івано-Франківськ 2024 с. 93-96. [Ostapova Lûdmila, Alûzìâ tamìstika Ìllarìona Pavlûka: postmodernij roman âk ìntertekstualʹna gra [v:] "Fìlologìčnì studìï taperekladoznavčij diskurs. Materìali Mìžnarodnoï naukovo-praktičnoï konferencìï", Ìvano-Frankìvsʹk 2024 с. 93-96.]

Павлюк І., Я бачу, вас цікавить пітьма, Львів 2024. [Pavlûk Ìllarìon, Â baču, vas cìkavitʹ pìtʹma, Lʹvìv 2024.]

Петінова О., Байдужість - влада суспільства (на прикладі книги «Я бачу, вас цікавить пітьма» І. Павлюка) [в:] Соціальні та гуманітарні технології: філософсько-освітній аспект. Матеріали Х Всеукраїнської науково-теоретичної конференції, Черкаси 2024, с. 79-81. [Petìnova Oksana, Bajdužìstʹ - vlada suspìlʹstva (na prikladì knigi «Âbaču, vas cìkavitʹ pìtʹma» Ì. Pavlûka) [v:] Socìalʹnì ta gumanìtarnìtehnologìï: fìlosofsʹko-освітній аспект. Матеріали Х Всеукраїнської науково-теоретичної конференції, Черкаси 2024, с. 79-81.

Савонова Г., Алюзії у романі І. Павлюка Я бачу, вас цікавить пітьма [в:] "Світ наукових досліджень", Випуск 28, 2024, c. 107-110. [Savonova Ganna, Alûzìï u romanì Ì. Pavlûka  baču, vas cìkavitʹpìtʹma [v:] "Svìt naukovih doslìdženʹ", Vipusk 28, 2024, c. 107-110.]

Філоненко С., Небезпечна, розумна і надзвичайно живуча: жінка-супергерой у романі Алли Сєрової "Правила гри" [w:] "Актуальні проблеми української літератури і фольклору", 14/2010, c. 199-211. [Fìlonenko Sofìâ, Nebezpečna, rozumna ì nadzvičajno živuča: žìnka-supergeroj u romanì Alli Sêrovoï "Pravila gri" [v:] "Aktualʹnì problemi ukraïnsʹkoï lìteraturi ìfolʹkloru", 14/2010, c. 199-211.]

Філоненко С., 100 відтінків чорного: нуар як жанр і стиль у сучасній масовій літературі [в:] "Наукові записки Бердянського державного педагогічного університету" випуск II, 2014, c. 24-31. [Fìlonenko Sofìâ, 100 vìdtìnkìv čornogo: nuarâk žanr ì stilʹ u sučasnìj masovìj lìteraturì [v:] "Naukovì Zapiskiberdânsʹkogo deržavnogo pedagogìčnogo unìversitetu" vipusk II, 2014, c. 24-31.]

https://doi.org/10.1016/j.dyepig.2013.07.017

Філоненко С., Масова література в Україні: дискурс / ґендер / жанр, Донецьк 2011.[ Fìlonenko Sofìâ, Masovalìteratura v Ukraïnì: diskurs / g̀ender / žanr, Donecʹk 2011.]

https://starylev.com.ua/old-lion/author/illarion-pavlyuk?srsltid=AfmBOooqzPC4tt0mtA2ab56Gu7J4Qhezk_JKsoXIZibPWlYwsMWUfMat.

https://www.youtube.com/watch?v=OLlz8nlFkNE.